به نام خدا

دلایل ناک و راهکارها

ناک چیست؟

 خودسوزی ، خوداشتعالی یا ناک نوعی احتراق نامنظم است که سبب بسیاری از خرابی‌های موتور از جمله سوختن واشر سرسیلندر می‌شود. خودسوزی هنگامی رخ می‌دهد که حرارت و فشار زیاد باعث مشتعل شدن خود به خود مخلوط بنزین و هوا در محفظه احتراق می‌گردد. خودسوزی باعث می‌شود شعله احتراق به جای تمرکز در یک نقطه در چندین نقطه اتفاق افتد در نتیجه مانند نیروی انفجار فشار ناگهانی در سیلندر ایجاد نموده و صدایی شبیه به برخورد فلز با فلز و یا صدایی تق‌تق متوالی چکش ایجاد می‌نماید. شک حاصله از خود اشتعالی سبب فشار زیاد بر واشر سرسیلندر، پیشتون‌، رینگ‌، شمع و یاتاقان‌ها می‌گردد.

خود اشتعالی خفیف بصورت هر از چند گاهی معمولا در غالب موتورها رخ می‌دهد و به هیچ وجه باعث آسیب نمی‌شود اما تداوم این وضعیت و یا بروز خود اشتعالی شدید سبب آسیب جدی به موتور خواهد شد. بنابراین اگر هنگام شتاب گرفتن از موتور خودرو صدایی شبیه تق تق پی در پی شنیدید  احتمالا موتور مشکل خودسوزی دارد.

راه‌کارهای برطرف نمودن خودسوزی:

  1. اکتان: سوخت با اکتان بالاتر از بنزین معمولی استفاده نمایید. عدد اکتان بالاتر به معنی مقاومت بیشتر در برابر خود اشتعالی است غالب موتورها در شرایط مکانیکی خوب با بنزین عادی مشکل ندارند ولی موتورهایی با ضریب کمپرس بالاتر از ۹:۱ توربو و سوپر شارژر دار نیاز به بنزین با اکتان بالاتر دارند.
  1. جرقه زود هنگام: باعث افزایش سریع کمپرس سیلندر شده اگر تنظیم مجدد آن مثل حالت فابریک کمکی نکرد چند درجه تنظیم آنرا به عقب برگردانید (ریتارد شود).
  1. ناک سنسور: بسیاری از موتورهای جدید مجهز به ناک سنسور هستند وظیفه این سنسور کنترل خود اشتعالی است که اساس کارکرد آن لرزشی است که خود اشتعالی  در موتور بوجود می‌آورد در صورت بروز خود اشتعالی این سنسور به کامپیوتر خودرو سیگنال ریتارد تنظیمات جرقه زنی، تا زمانی که خود اشتعالی متوقف شود را صادر می‌نماید.

برای تست عملکرد صحیح ناک سنسور می‌توان با آچار ضربه خفیف بر روی منیفولد موتور زد (هرگز به ناک سنسور ضربه نزنید) اگر تغییری در کارکرد درجا موتور ایجاد شد یعنی سنسور سالم است در غیر اینصورت معیوب می‌باشد. راه دوم دیاگ زدن خودرو است بعضی اوقات ناک سنسور نسبت به صدا و ارتعاشات بوجود آمده توسط پمپ سوخت مکانیکی پر سر و صدا، واتر پمپ خراب، بلبرینگ دینام معیوب و … واکنش نشان داده و سیگنال غلط به کامپیوتر ارسال می‌نماید.

  1. شمع‌ها: آلودگی، فیلر و محدوده حرارتی شمعها بررسی شود. محدوده حرارتی شمعها ممکن است سبب خود اشتعالی و حتی پیش اشتعالی گردد. اگر اطراف عایق الکترودهای شمع زرد و یا تاول زده باشد برای کارکرد در موتور خودرو شما بسیار داغ هستند و شما باید از شمع سردتر استفاده نمایید. شمعهای هسته مسی نسبت به شمع‌های عادی محدوده حرارتی وسیع‌تری دارند در نتیجه خطر خود اشتعالی را کاهش می‌دهند.
  1. گرمای موتور: موتور گرم برای خودسوزی نسبت به موتور با درجه حرارت نرمال مستعدتر است. از اینرو درجه حرارت غیر عادی موتور باید بررسی شود. عوامل حرارت بالا عبارتند از: کاهش آب رادیاتور، خرابی فن کلاچ، فن ضعیف، ترموستات حرارت بالا، خرابی واتر پمپ یا حتی نبود قاب دور فن باعث کاهش عملکرد سیستم خنک کننده می‌شود. عدم انتقال حرارت در سرسیلندر و مجاری آب آن ممکن است بر اثر تشکیل رسوبات آهکی و یا محبوس شدن هوا در سیستم بر اثر مختل شدن جریان گردش مایع خنک کننده باشد.
  1. سیستم گرم کننده هوای منیفولد: این سیستم در برخی موتورهای کاربراتوری وظیفه گرم نمودن هوای ورودی موتور برای استارت بهتر در هوای سرد را دارد. در واقع این سیستم به پودر شدن بهتر سوخت در زمان گرم شدن موتور کمک می‌نماید. در صورتی که شیر کنترل سیستم معیوب شود پس از گرم شدن موتور به صورت خودکار بسته نشده و همچنان هوای ورودی منیفولد را گرم می‌نماید که این خود باعث خودسوزی بویژه در روزهای گرم می‌شود. عملکرد این سیستم را پس از گرم شدن موتور خودرو می‌توان به صورت چشمی کنترل نمود.
  1. مخلوط بنزین و هوا: در صورتی که نسبت بنزین به هوا در مخلوط ورودی به محفظه احتراق کمتر باشد آنرا فقیر (lean mixture) می‌نامند. یک مخلوط سوخت هوا و بنزین غنی در برابر خودسوزی مقاومت می‌کند. در صورتی که مخلوط سوخت و هوای فقیر تشخیص داده شد نشت هوا در قسمت مکش هوای ورودی موتور ممکن است سبب چنین مشکلی گردد. خرابی گسکت منیفولد، خرابی گسکت کاربراتور و به طور کلی هرگونه نشت به سیستم مکش هوای موتور باعث فقیرتر شدن مخلوط بنزین و هوا شده و موجب خودسوزی می‌گردد از عوامل دیگر می‌توان به آلودگی انژکتورها ، سوزنهای کاربراتور ، فیلتر سوخت کثیف و یا پمپ بنزین معیوب اشاره نمود. در خودروهای کاربراتوری در صورتی که خودرو در مکانی با ارتفاع از سطح دریا بیشتر تنظیم شده باشد در صورت استفاده در مکانی با ارتفاع کمتر از سطح دریا دچار فقر مخلوط سوخت و هوا خواهد شد اما چنین مشکلی در خودروهای انژکتوری پیش نخواهد آمد زیرا سنسورهای اکسیژن و فشار بارومتریک غلظت سوخت و هوا را تنظیم می‌نمایند.
  1. آلودگی کربنی: در صورت رسوب‌کربنی در محفظه احتراق و بالای پیستون احتمال خودسوزی افزایش می‌یابد. کربن گرفتگی یکی از دلایل شایع خودسوزی در خودروها با کارکرد زیاد است و در صورتی که روغن سوزی به دلیل خرابی لاستیکهای  سوپاپ ، ساییدگی و یا شکستگی در رینگها فرسایش سیلندر داشته باشد می‌تواند حادتر شود. تاخیر در تعویض روغن موتور می‌تواند این وضعیت را بدتر نماید. بعلاوه رسوبات کربنی انتقال حرارت بین اجزاء محفظه احتراق و سرسیلندر را مختل نماید و باعث فرسایش دو چندان آنها می‌شود.

افزایش لایه رسوب کربنی باعث افزایش حرارت احتراق شده و علاوه بر مشکل خودسوزی مشکل پیش‌سوزی را نیز بوجود می‌آورد. چنین مشکلی به راحتی با مواد کربنزدا و شوینده‌های موجود در فروشگاه “نانو تیونینگ سنتر” قابل رفع می‌باشد.

  1. الگوی رانندگی: به اصطلاح عامیانه رانندگی با دنده مرده باعث خودسوزی و بسیار برای موتور مخرب است در واقع هر احتراق در چنین شرایطی مانند ضربه‌ای محکم با جسمی سخت به رینگ پیستون یاتاقان‌ها و … است. عادت رانندگی خود را عوض نمایید و با دنده پایینتر شتاب بگیرید.
  1. سوپاپ ERG: این قطعه برای کاهش آلاینده خروجی گاز اکسید نیتروژن موتور استفاده می‌شود. این سوپاپ مقداری از گاز خروجی را به منیفولد ورودی هوای موتور باز می‌گرداند. با توجه به اینکه گازهای خروجی داغ هستند این سیستم با رقیق نمودن مخلوط سوخت و هوا مقداری دمای احتراق را پایین می‌آورد. در صورتی که به هر دلیلی این سیستم عمل نکند این کاهش دما نیز صورت نخواهد پذیرفت در نتیجه هنگام شتاب گیری و استفاده از توان موتور خودسوزی صورت می‌گیرد.
  1. ضریب کمپرس: در صورتی که قصد تیونینگ موتور را دارید کمپرس سیلندر را در رنج نرمال نگه دارید ضریب کمپرس برای اغلب موتورهای تنفس طبیعی شهری ۹:۱ می‌باشد (هر چند برخی از موتورهای شهری به روزتر به سنسور ناک مجهز هستند و می‌توانند کمپرس بالاتری را تهمل کنند) کمپرس بالاتر از ۱۰.۵:۱ حتی با بنزین اکتان ۹۳ نیز مشکل خود اشتعالی خواهد داشت. مگر اینکه موتور یاد شده برای سوخت پیست سرعت طراحی شده باشد.

برای ارتقاء سطح توان موتور همواره کمپرس را در محدوده قابل قبول نگه دارید در غیر اینصورت مجبور خواهید بود پیستون کمپرس پایین، یا سر سیلندر با محفظه احتراق بزرگتر و یا واشر سر سیلندر اصطلاحا فلزی استفاده نموده تا کمپرس را کاهش دهید. البته ریتارد نمودن تایمینگ میل سوپاپ باعث کاهش کمپرس و کاهش خود اشتعالی نیز می‌شود ولی سبب کاهش گشتاور سرعت پایین نیز شده که به نوبه خود برای موتور خودرو شهری و اتوماتیک توصیه نمی‌شود. نکته بعدی در مورد تراش سیلندر برای خوراندن پیستون بزرگتر است که ضریب کمپرس استاتیک را افزایش می‌د‌هد بنابراین در چنین شرایطی کف تراشی سیلندر برای از بین بردن احتمال تاب برداشتن سر سیلندر، فرسایش بیش از حد سیلندر و … توصیه می‌شود علاوه بر آن از واشر سر سیلندر ضخیم‌تر و مخصوص استفاده تا افزایش کمپرس متعادل شود.

  1. فشار بوست: بررسی میزان فشار بوست در موتورهای توربو دار برای جلوگیری از خود سوزی بسیار مهم و حیاتی است. سوپاپ اطمینان فشار بوست برای جبران افزایش فشار منیفولد ورود هوا مقداری از آن را تخلیه می‌نماید. در موتورهای بروزتر یک قطعه مکانیکی الکتریکی وظیفه کنترل سوپاپ اطمینان منیفولد را بر عهده دارد. وجود خرابی در یکی از اجزاء یاد شده باعث می‌شود که مقدار بیشتری بوست به موتور منتقل کند که در صورتی که تعمیر نگردد در مراحل اولیه باعث خرابی در واشر سرسیلندر می‌گردد. اینترکولر در چنین شرایطی برای جلوگیری از خودسوزی به کمک خواهد آمد. وظیفه اصلی اینترکولر کاهش دمای هوای کمپرس شده خروجی توسط توربین می‌باشد. نصب یا ارتقاء اینترکولر یک موتور توربو دار باعث خنثی سازی و آسودگی خاطر از خطر خودسوزی می‌گردد.

ترجمه فرهاد تابستان ۱۳۹۴
کپی با ذکر نام منبع بلامانع است لطفا به زحمات سایرین احترام بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *